LỜI MỞ ĐẦU
Tết là dịp cả gia đình quây quần, nghỉ ngơi và tận hưởng không khí sum vầy. Nhưng với trẻ nhỏ, đặc biệt là những bạn có nhu cầu riêng, Tết lại mang đến nhiều thay đổi khiến con khó thích nghi. Nhà đông người, tiếng nhạc lớn, giờ ăn ngủ đảo lộn… tất cả có thể làm con mệt mỏi, dễ cáu gắt. Điều này không có nghĩa là con thụt lùi, mà chỉ đơn giản con cần thêm thời gian để làm quen.
Cẩm nang nhỏ này được viết ra với mong muốn đồng hành cùng Cha mẹ, giúp gia đình mình có một kỳ nghỉ Tết thật nhẹ nhàng, nơi con được thoải mái là chính mình và Cha mẹ cũng bớt áp lực hơn.
1. KHI TẾT ĐẾN, CON CÓ THỂ GẶP NHỮNG KHÓ KHĂN GÌ?
Nhịp sinh hoạt hàng ngày của con bị thay đổi: Tết khiến lịch trình quen thuộc của trẻ bị đảo lộn, dễ gây lo lắng và cáu gắt. Cha mẹ nên duy trì một vài thói quen nhỏ như giờ ngủ trưa hoặc món ăn quen để tạo cảm giác an toàn, giúp con ổn định và dễ quay lại nếp cũ sau kỳ nghỉ.
Xung quanh con trở nên quá ồn ào: Âm nhạc, tiếng cười nói, mùi hương và quần áo mới có thể khiến trẻ quá tải giác quan. Cha mẹ nên cho con nghỉ ngơi ở không gian yên tĩnh, chuẩn bị đồ dùng quen thuộc để giảm căng thẳng. Điều này giúp con cảm thấy an toàn hơn giữa môi trường đông đúc.
Con phải gặp nhiều người hơn bình thường: Việc chào hỏi liên tục dễ khiến trẻ áp lực, dẫn đến khóc hoặc ăn vạ. Cha mẹ có thể tập tình huống giả định tại nhà, cho con thử khoanh tay, vẫy tay hoặc nói câu ngắn. Khi được phép chào hỏi theo cách riêng, con sẽ tự tin và hợp tác hơn.
Những ngày cận Tết, cha mẹ thường quá bận rộn nên ít có thời gian chơi cùng con. Điều này dễ dẫn đến việc con sẽ tiếp xúc quá nhiều với tivi, điện thoại, làm giảm cơ hội tương tác và giao tiếp của con.
2. NHỮNG ĐIỀU CHA MẸ NÊN ƯU TIÊN TRONG DỊP TẾT
Tết này, Cha mẹ hãy cho phép mình chậm lại một chút và bớt áp lực với cả bản thân và con. Những ngày nghỉ lễ không cần phải là khoảng thời gian con học thêm thật nhiều, mà chỉ cần là lúc con được cảm thấy thoải mái, an toàn và được ở gần Cha mẹ nhiều hơn.
Không cần học bài: Tết là thời gian nghỉ ngơi, không cần ép trẻ học chữ hay làm bài tập. Việc vui chơi, thư giãn cũng quan trọng trong phát triển. Cha mẹ có thể khuyến khích con tham gia hoạt động gia đình như gói bánh, dọn dẹp để vừa học kỹ năng sống vừa hòa nhập không khí Tết.
Chỉ cần giữ được sự ổn định: Mục tiêu chính là duy trì ăn uống đều, ngủ đủ giấc và giữ kỹ năng con đã có. Cha mẹ không cần kỳ vọng tiến bộ vượt bậc, chỉ cần con không bị xáo trộn quá nhiều. Lịch trình đơn giản với giờ ăn, ngủ, chơi rõ ràng sẽ giúp con cảm thấy an toàn.
Con vui là đủ: Điều quan trọng nhất là con cảm thấy vui và an toàn. Cha mẹ chỉ cần dành thời gian nhỏ mỗi ngày để chơi cùng, trò chuyện hoặc ngồi cạnh khi con chơi. Sự hiện diện của cha mẹ giúp con gắn kết, giảm hành vi khó chịu và tăng cảm giác an tâm.
3. GIAO TIẾP NGÀY TẾT: TÔN TRỌNG NHỊP CỦA CON
Tết là khoảng thời gian để cả nhà được vui vẻ và thoải mái, vì vậy trong giao tiếp, Cha mẹ hãy ưu tiên sự nhẹ nhàng và tôn trọng khả năng của con, thay vì đặt nặng việc con phải thể hiện đúng như mong đợi của người lớn.
Chào hỏi theo cách con có thể: Nếu con chưa nói được, chỉ cần vẫy tay, khoanh tay hoặc nhìn đối diện là đủ. Cha mẹ không nên ép con nói to, vì dễ khiến con sợ hãi. Khi được phép chào hỏi theo cách riêng, con sẽ hợp tác hơn và cảm thấy thoải mái trong giao tiếp.
Nhận lì xì một cách nhẹ nhàng: Cha mẹ có thể chuẩn bị túi nhỏ để con cất lì xì ngay sau khi nhận. Cách này giúp con hoàn thành hành vi lễ phép mà không bị quá kích thích. Đồng thời, cha mẹ tránh được việc con xé bao lì xì hoặc cầm quá nhiều đồ trên tay.
Đừng quên khen con kịp thời: Một lời khen đúng lúc như “Con chờ giỏi quá” hay “Con vẫy tay tốt lắm” sẽ giúp con tự tin hơn. Sự ghi nhận nhỏ này tạo động lực để con tiếp tục tham gia giao tiếp. Cha mẹ nên khen cụ thể hành động để con cảm nhận rõ sự yêu thương.
4. CHẾ ĐỘ ĂN NGÀY TẾT
Những ngày Tết thường có rất nhiều bánh kẹo và đồ ngọt, trong khi việc ăn uống của trẻ lại dễ bị thay đổi so với ngày thường. Khi ăn uống không đều hoặc ăn quá nhiều đồ ngọt trong ngày, cơ thể của con có thể trở nên mệt mỏi, khó chịu, từ đó ảnh hưởng đến giấc ngủ, tâm trạng và khả năng hợp tác của con trong sinh hoạt hằng ngày.
Những món Cha mẹ nên hạn chế (không cần cấm hoàn toàn)
Bánh kẹo, nước ngọt, socola, trà sữa… nếu ăn quá nhiều dễ khiến trẻ mệt mỏi, khó ngủ. Cha mẹ không cần cấm hoàn toàn, chỉ cần giới hạn ở mức vừa phải, chọn thời điểm cố định. Kiểm soát lượng đồ ngọt giúp con dễ chịu hơn và ngủ ngon hơn.
Cha mẹ nên quan sát khi con bắt đầu có những dấu hiệu như vận động nhiều hơn bình thường, khó ngồi yên, lặp lại lời nói, dễ bực bội hoặc khó chịu không rõ lý do…Có thể đó là cách cơ thể con phản ứng khi ăn quá nhiều đồ ngọt hoặc tiếp xúc với quá nhiều món lạ trong cùng một ngày.
Ưu tiên món quen để con dễ ổn định hơn
Trong những ngày Tết, cha mẹ nên cho con ăn món quen thuộc hằng ngày. Điều này giúp con yên tâm, dễ hợp tác và giảm căng thẳng. Nếu con không ăn được món Tết, cha mẹ không cần ép buộc, chỉ cần con ăn đủ bữa chính và uống đủ nước là ổn.
Khi được ăn những món quen, con thường thoải mái hơn, ít căng thẳng hơn và bữa ăn cũng diễn ra nhẹ nhàng hơn.
Một mẹo nhỏ giúp Cha mẹ nhẹ lòng hơn khi đi chúc Tết
Khi đi chúc Tết hoặc khi nhà có khách, Cha mẹ có thể chuẩn bị sẵn một túi nhỏ đựng những món con quen ăn như trái cây, sữa, sữa chua, bánh con hay ăn hoặc một vài món ăn nhẹ phù hợp với con.
Khi con có sẵn những lựa chọn quen thuộc, con sẽ ít chú ý hơn đến mâm bánh kẹo trên bàn khách, và Cha mẹ cũng không cần phải nhắc nhở nhiều trước mặt người khác, giúp không khí trở nên thoải mái hơn cho cả gia đình.
Một nguyên tắc nhỏ nhưng rất hiệu quả: Ăn bữa chính trước – đồ ngọt sau
Cha mẹ có thể ưu tiên cho con ăn bữa chính trước, rồi mới cho con dùng một lượng nhỏ đồ ngọt sau đó. Khi con đã ăn đủ bữa chính, cơ thể thường ổn định hơn, con ít đòi ăn vặt liên tục và giấc ngủ buổi tối cũng dễ dàng hơn. Chỉ cần duy trì nguyên tắc đơn giản này trong vài ngày Tết, Cha mẹ sẽ nhận thấy sinh hoạt của con thường nhẹ nhàng và dễ chịu hơn rất nhiều.
5. CÁC HOẠT ĐỘNG GỢI Ý TRONG DỊP TẾT
Trong những ngày Tết, việc sắp xếp cho con một vài hoạt động phù hợp trong ngày sẽ giúp con giải tỏa năng lượng, duy trì những kỹ năng đã có và hạn chế các phản ứng khó chịu do mệt mỏi hoặc quá tải.
Nhóm Hoạt Động Vận Động
Buổi sáng hoặc chiều, cha mẹ nên cho con vận động thô như nhảy theo nhạc, vượt chướng ngại vật hoặc đi dạo. Những hoạt động này giúp con “xả” năng lượng, giảm căng thẳng và dễ hợp tác hơn trong các hoạt động tĩnh sau đó.
Nếu có điều kiện, cho con đi bộ hoặc đi dạo kết hợp đạp xe đạp quanh nhà, quanh khu phố hay công viên gần nhà cũng là cách nhẹ nhàng giúp con thư giãn và dễ hợp tác hơn trong các hoạt động tiếp theo.
Nhóm Vận Động Tinh & Nhận Thức (Giờ học tại nhà)
Trong lúc con tỉnh táo và tương đối hợp tác, cha mẹ có thể tổ chức các hoạt động nhẹ nhàng để con duy trì khả năng tập trung và sự khéo léo của đôi tay.
Cha mẹ có thể tổ chức hoạt động nhẹ nhàng như phân loại bánh kẹo, bóc vỏ trứng, nhặt rau hoặc tô màu bao lì xì. Những hoạt động này vừa mang tính học tập, vừa gắn liền với không khí Tết, giúp con rèn kỹ năng mà không bị áp lực.
Nhóm Hoạt Động Tương Tác Xã Hội (Tình huống giả định)
Cha mẹ có thể chuẩn bị tình huống giả định tại nhà như đóng vai chúc Tết, hướng dẫn con khoanh tay, vẫy tay hoặc nói câu ngắn. Ngoài ra, trò chơi “đợi đến lượt” giúp con quen với việc chờ đợi. Tham gia hoạt động gia đình cũng giúp con hòa nhập.
Trong những ngày Tết, cha mẹ hãy tạo cơ hội để con cùng tham gia các hoạt động gia đình như xếp quần áo, nhặt rau, phụ cha mẹ chưng mâm ngũ quả, cắm hoa ngày Tết, cùng làm bánh chưng bánh tét và dọn dẹp nhà cửa.
Nhóm Hoạt Động Điều Hòa Giác Quan
Sau một ngày Tết nhiều hoạt động và nhiều kích thích, trước giờ đi ngủ cha mẹ nên ưu tiên những hoạt động giúp con thư giãn và bình tĩnh lại.
Cha mẹ có thể massage nhẹ tay chân, trò chuyện với giọng chậm, cho con nghe nhạc không lời hoặc tắm nước ấm. Những hoạt động này giúp con bình tĩnh và dễ ngủ hơn.
LỜI KẾT
Tết không cần phải hoàn hảo, và con cũng không cần thay đổi để đáp ứng kỳ vọng của người lớn. Một cái Tết đủ đầy là khi con được ở trong không gian quen thuộc, sinh hoạt theo nhịp phù hợp và có cha mẹ bên cạnh.
Nếu con có biểu hiện chưa ổn định như ăn ngủ chưa đều hoặc phản ứng nhiều hơn, cha mẹ đừng quá lo lắng – đó chỉ là cách con thích nghi với những thay đổi xung quanh. Khi cha mẹ giữ được sự bình tĩnh, nhẹ nhàng điều chỉnh sinh hoạt và dành thời gian ở bên con, con sẽ dần ổn định lại theo nhịp riêng.
Quan trọng hơn, cha mẹ không cần làm tất cả mọi gợi ý trong cẩm nang này, chỉ cần chọn những điều phù hợp với gia đình mình là đã đủ. Khi cha mẹ an tâm, con cũng sẽ cảm nhận được sự an toàn ấy theo cách rất riêng. Chúc cha mẹ và con có một mùa Tết ấm áp, bình an và nhẹ lòng.